woensdag 20 november 2013

Wolfje - (Fr.) Wolfje - (Ned.)

Wolfje (Frysk)
Dageliks kamen se foarby kuierjen. In fêste roete. De ien wat mear skrútel dan de oare. Altyd efkes nei binnen kypje en dan hommels wer fierder. Ja de minsken efter it glês koene jin ris wat oandwaan no?
Der waard tsjin de hage oan sproeid, út de gieter dronken, of samar foarby kuiere. Elk hie syn of har eigen namme. Die hiene wy harren jûn en it wiene der fiif: Sproeierke, Gieterke, Teeskûteltsje, Hekske en fansels Wolfje. Ik moat der wol by fertelle dat Wolfje syn echte namme wie. In apart bist. Eigenwiis, altyd ree om in kopke te jaan en fral om oanhelle te wurden. Wolfje wie eigendom (ja, bisten binne eigendom) fan de buorlju hjir by ús foaroer. No witte jo mei in kat nea oft it bist jo eigendom is of dat jo mear eigendom binne fan de kat. Dus ik wit ek net krekt hoe’t soks mei de relaasje fan buorman of buorfrou en Wolfje yninoar stekt. Yn elts gefal hja fertelden altyd dat Wolfje net fan bern hâlde soe. No, neat is minder wier. By besite fan ús bern en de pake- en beppesizzers helje wy wol gauris wat iten by de buertsinees. Ja, lekker fansels. Faaks bard soks yn de simmer dus dan sitte wy wol gauris yn de tún te iten. No moatst rekkenje dat Wolfje nea ûntbrekke soe. Hy wie der altyd by. Hy mocht de bakjes útslikje en de lêste stikjes fleis, griente en rys of bami opite. Dêr wie Wolfje sljocht op. En dan wie sels in bernûnfreonlik  meunster as Wolfje der wol foar te finen om elkenien kopkes te jaan. De bern ek hear! No wit ik werom hy net sa sljocht wie op de pake en beppesizzers fan buorman: Die iten fansels alles sels op. Ja en by in kat moatte jo soks net úthelje. In kat is ek mar in minsk.
Mar in skoftsje ferlyn kaam der in drôvich berjocht op ús ta. Ik hie him in stikmannich dagen derfoar noch oanhelle. Midden op ‘e dyk. Koe him neat skele. Wêr’t je ek wiene, Wolfje woe oanhelle. Sa wie no ienkear ús relaasje, Wolfje en ik.
Mar dat berjocht: Wolfje wie der net mear. Hij hie syn tiid der hjir opsitten. In spuitsje fan de dokter hat in ein makke oan it libben fan ús oerbuorpoes. In leech plak bliuwt efter yn ‘e buert. We sille him misse. Wolfje.

Wolfje (Ned.),
Dagelijks kwamen ze langs kuieren. Hun vaste route. De één wat voorzichtiger dan de ander. Altijd eventjes naar binnen gluren om dan snel weer hun tocht te vervolgen. Ja, de mensen aan de andere kant van het glas zouden je eens wat kunnen aandoen nietwaar? Er werd tegen de haag gesproeid, uit de bloemengieter gedronken, of zomaar langs gewandeld. Elk had zijn of haar eigen naam. Die hadden wij hen gegeven en het waren er vijf: Sproeiertje, Gietertje, Theeschoteltje, Heksje en natuurlijk Wolfje.  Ik moet erbij vertellen dat Wolfje zijn echte naam was. Een apart beestje. Eigenwijs, altijd bereid om een kopje te geven en vooral om aangehaald te worden. Wolfje was eigendom (ja dieren zijn eigendom) van de overburen. Nu is het zo dat je met een kat nooit weet of het dier jouw eigendom is of dat de kat jou in bezit heeft. Dus ik weet niet precies hoe de het tussen buurvrouw en buurman zit in de relatie met hun Wolfje. In elk geval zeiden ze altijd dat Wolfje niet van kinderen zou houden. Nu is niets minder waar. Wanneer de kinderen met kleinkinderen ons bezoeken is het vaak zo dat we iets te eten halen bij de buurtchinees. Ja, lekker natuurlijk. Omdat we zoiets vaak ’s zomers doen zitten we dan in de tuin te eten.  En reken maar dat Wolfje daarbij aanwezig was! Hij was er altijd bij. Wolfje mocht de bakjes uitlikken en de laatste restjes vlees, rijst en bami opeten. Hij was er verzot op. En daar komt bij dat zo’n kindonvriendelijk monster als Wolfje er nog meer voor te vinden is om kopjes te geven en aangehaald te worden. Ook door de kleinkinderen! Nu weet ik ook waarom Den Wolf niet zo blij was met de kleinkinderen van de buurman: die aten natuurlijk alles zelf op en lieten niets over voor hem. Ja, en een kat moet je zoiets niet flikken. Een kat is ook maar een mens.
Een poosje geleden ontvingen wij een droevig bericht.  Enige dagen daarvoor had ik hem nog even mogen aaien. Midden op straat. Kon hem niets schelen. Waar je ook was, Wolfje wilde aangehaald. Zo was nu eenmaal mijn relatie met Wolfje.
Maar dat bericht: Wolfje was gestorven. Hij had zijn tijd er hier opzitten. Een spuitje van de dokter maakte een eind aan het leven van onze overbuurpoes. Een lege plek blijft achter in de buurt. We zullen hem missen. Wolfje.

zondag 3 november 2013

Plof-column over de Plof-Kip-Hater



“Alle plofkippen moeten uit de schappen van de C2000 en AHA” zei hij, pulkend aan zijn T-shirt gemaakt door kleine als slaaf gebruikte kinderen op gore achterafzoldertjes in India en net teruggekeerd van een dure milieu-onvriendelijke vliegvacantie naar een Arabisch land waar ze vrouwen onderdrukken wier enige vrijheid bestaat uit het baren van zoveel mogelijk kinderen.


Vanavond: zelfgemaakte Nasigoreng met mijn hoogsteigen pindasaus, vegetarische ballekes en kefirsmoothy na.

Disclaimer: elke overeenkomst met een werkelijke situatie is bewust gekozen. Eventuele gelijkenis met bestaande bedrijven die ook de “plofkip” verkopen mag als louter toevallig worden beschouwd.  

dinsdag 10 september 2013

Grey Holiday (Ned.) - Grey Holiday (Fr.)

Grey Holiday op Terschelling.
Het is druk aan boord. Er zijn veel die hetzelfde idee als wij hebben: even een paar daagjes Terschelling “doen”. De vakantietijd is al weer een poosje passé en je vindt er dan ook voor het merendeel grote groepen grijze koppen. Met of zonder rollater. Met of zonder fiets met meetrapmotortje en dan veelal een klein kontebijtertje aan de lader in zo’n mandje aan het stuur of achterop. Ik zou niet weten wat erger is: al die meegenomen honden die overal op strand en duinen stront achterlaten, of een tuiltje schreeuwende en jankende kinderen waar jammer genoeg met geen mogelijkheid de batterij uit is te verwijderen. ( Voor de lezer nu begint te blazen: ik houd van dieren en kleine kinderen, maar niet van stront en gejank).
Wat mij elke keer als ik over het eiland fiets te binnen schiet, is de blik in de ogen van mensen die ik tegenkom. Het lijkt alsof ze soms willen zeggen: “Weet jij nog van toen? De tijd van de “flowerpower”, het ruige tot over de schouders hangende haar en de bloemetjesbroeken. Het donderjagen in de duinen, het openlijke blowen op de camping. Terschelling van de 60/70’er jaren. Ach hoe anders zag alles er toen nog uit. En het is net of het toen minder pijnlijk was, het lange luie liggen op het strand, het fietsen over de heuvelachtige paden….
Al die burgerlijke vakantiehoudende grijskoppen, het valt in hun ogen te lezen: die blik van herkenning. Het herbeleven van het Terschelling van toen. Niet beter dan nu, maar zeker niet slechter…. Grey Holiday op Terschelling, niets mis mee. En nog steeds zingt Hessel: “Terug naar Terschelling, ook al word ik honderd jaar….”

Grey Holiday op Skylge.
It is drok oan board. In protte minsken dy’t itselde idee as ús hawwe: efkes in pear dagen nei Skylge. De fakânsjetiid is al wer in skoftsje oer fansels en jo fine dan ek haadsaaklik grutte troppen grize koppen. Mei of sûnder rollater. Mei of sûner fyts mei in meitraapmoterke en dan faak mei in lyts kontebiterke oan ‘e lader yn sa’n mantsje oan ’t stjoer of efterop. Ik wit net wat slimmer is: dat eltsenien syn hûn meinimt dy’t oeral op it strân en yn ’e dúnen syn stront efterlit, of in keppel razende en jankjende bern wêr’t de batterijen net úthelle wurde kinne spitigernôch. (Foardat de lêzer no begjint te eameljen: ik hâld fan bisten en lytse bern, mar net fan stront en gejank)
Wat my yn it sin sjit, wannear’t ik sa oer it eilân fyts is de eachopslach fan de minsken dy’t ik tsjinkom. It is as wolle hja sizze: “Witst noch wol fan doe? De tiid fan de “flowerpower” it rûge hier op ‘e skouders en de blomkebroeken. It donderjeien yn de dúnen, it iepenlike blowen op de kamping. Skylge fan de 60/70’er jierren. Alles seach der doe hielendal oars út. It is krekt of wie it doe minder pynlik, it langút lizzen op in badhandoek op it strân, it fytsen op de heuveleftige paden…..
Alle dy boargerlike fakânsje hâldende griiskoppen, it falt te lêzen yn al die eagen. In blik fan herkenning. It werbelibjen fan it Skylge fan doe. Neat better as dat fan no, mar seker net minder….. Grey Holiday op Skylge, neat mis mei. En noch altiden sjongt Hessel: “Terug naar Terschelling, ook al word ik honderd jaar….”



donderdag 15 augustus 2013

Friese cultuur op de schop (N) - Fryske kultuer op 'e skeppe (Fr)

Friese cultuur op de schop
In deze tijd van bezuinigingen moet er worden nagedacht over zaken waar we zonder willen en kunnen om het grotere geheel dat “Staat der Nederlanden” heet, in beetje overeind te kunnen houden. Nu vind ik onze Friese taal en cultuur heel belangrijk, maar ik krijg zo langzamerhand het gevoel dat er dingen zijn die koste wat het kost moeten blijven bestaan. En waarom? Omdat er klein elitair groepje mensen hun bestaan in vindt of omdat men aandacht krijgt in de media en als zeer belangrijk personage naar voren komt. Neem bijvoorbeeld onze taal. Eigenlijk interesseert het niemand een bal of er nu wel of niet Fries wordt gesproken in onze provincie. Wees nu eens eerlijk: het is ook bijna niet bij te houden, want begin je het een beetje in de vingers te krijgen, komt er weer een spellingsverandering aankakken. Ja de bureauhaantjes moeten werk houden, maar het gewone volk (voor zover die het Fries wel actief gebruiken) geeft niets om dergelijke neuzelarij. Zelfs op onze eigen omroep ( “Omrop Fryslân” nog even voor hen die dit niet weten) slaat men raar met de taal om. Misschien is het nu het moment om de streekomroep maar op te heffen, zodat er geld kan worden vrijgemaakt voor werkelijk belangrijke zaken. Want als voorbeeldfunctie voor onze taal, het Fries, is deze omroep beslist niet het medium waar u en ik het van moeten hebben. Nu zullen degenen die ik met dit stukje wat tegen de haren in borstel wel zeggen: “Mindert is je eigen Friese taalgebruik dan wel zo geweldig?” Daar kan ik eerlijk in zijn: “nee, natuurlijk niet”, maar ik heb dan ook geen culturele voorbeeldfunctie die wordt betaald met geld dat aan de gemeenschap wordt onttrokken.
Ik vind: onze taal moet zichzelf waarmaken, wij moeten hem aktief willen gebruiken en anders: laat maar uitsterven. We hebben zat monumenten waar niemand een donder om geeft.
En de omroep? Doe het potverdikke beter en anders: Wegwezen!


Fryske Kultuer op ‘e skeppe,
Yn disse tiid fan besunigings moat der neitocht wurde oer saken dy’t we kwyt kinne en wolle om it grutter gehiel dat “Staat der Nederlanden” neamd,  in bytsje op poaten te hâlden. No fyn ik ús Fryske taal en kultuer hiel wichtich, mar sa stadichoan krij ik it gefoel dat der saken binne dy’t dwers troch alles hinne bestean bliuwe moatte. En wêrom? Om’t der in lyts elitêr ploechje minsken dêr harren bestean yn fine of omdat se dan oandacht krije yn de media en as tige wichtich persoan te boek stean kinne. Us taal bygelyks. Eins kin it nimmen in kloat skele oft der no wol as net Frysk praat wurdt yn ús provinsje. It is ek hast net by te hâlden, want beginne jo it in bytsje te learen, komt der wer in feroaring yn ‘e stavering oankakken. Ja de burohoantsjes moatte ek wurk hâlde.
Mar ik gewoane folk (foar saffier se it Frysk al aktyf brûke) kin sokke elitêre fimelerij neat skele. Sels op ús eigen omrop (“Omrop Fryslân” noch efkes foar minsken dy’t dit net witte) slacht men mar núver yn harren wurdebrij om. Faaks is it saak om de streekomrop mar op te heffen, dan komt der jild frij foar saken dy’t der mear ta dogge. Want as foarbyld funksje foar ús taal, it Frysk,  is de omrop perfoarst net it medium wêr’t jo en ik it fan hawwe moatte.  No sille de minsken dy’t ik mei dit stikje tsjin de hierren ynstryk wol sizze “Mindert is dyn Frysk dan wol sa geef?” Dêr kin ik dan earlik op anderje: “Nee, fansels net”, mar ik haw dan ek net in kulturele foarbyldfunksje dy’t mei mienskipsjild betelle wurde moat. 
Ik fyn: ús taal moat himsels wiermeitsje, wy moatte it brûke wolle en oars: lit dan mar útstjerre. We hawwe monuminten genôch wêr’t gjin minske wat om jout.
En de omrop? Doch it better bliksem en oars: Fuort wêze!


dinsdag 22 januari 2013

De grote verstrikking (Ned)



De meesten onder u hebben een inkomen. Sommigen hebben veel, sommigen iets minder, maar niemand krijgt ooit zijn/haar volledige inkomen ter beschikking. Slechts een deel staat u vrij om te besteden. De room wordt eraf gehaald voordat u het “in handen” krijgt. Onze samenleving wordt steeds meer een ingewikkeld instituut waar we steeds minder grip op (mogen) hebben en die ons steeds meer geld kost. Bij mij rijzen er wel eens twijfels over het nut om deel uit te maken van zo’n samenleving. Om te beginnen de diverse belastingen die worden geind of betaald moeten worden en waarvan we eerlijk gezegd weinig of niets van terug zien in daadwerkelijke bijdragen aan ons levensgeluk. Ergo: belastingen gaan voor het merendeel gepaard met ergernissen.
We betalen over ons inkomen “inkomstenbelasting” en “sociale lasten” waaronder ik dan de inkomensafhankelijke zorgpremie gemakshalve ook maar reken.
Vergeleken met een glas melk: de room is eraf. Er blijft volle melk over.
Dan komen lasten zoals, om maar wat te noemen: “onroerend goed belasting’, “waterschapslasten”, “afvalstoffenheffingen” en verplichtingen zoals: gas, elektra, water en natuurlijk de huur of hypotheek op ons huis met de daarbij behorende verzekeringen. Wat de laatste verplichtingen aangaat: daarover wordt ook weer fors belasting betaald (btw) van een inkomen dat al door de overheid fors is afgeroomd.
Ja, de melk wordt halfvol, of voor sommigen onder u al “mager”.
Daarna komen verzekeringen, waarvan sommige door de overheid als verplichting worden opgelegd: “zorgverzekering”, WA-verzekering particulieren”, “motorrijtuigenbelasting, met daarbij een soort provinciale belasting” en bijvoorbeeld een ” inboedelverzekering”.
Aan deze laatste verzekering ontkom je eigenlijk ook niet omdat de overheid (die dik betaald wordt uit de inkomstenbelasting) nog steeds niet kan voorkomen dat er hier en daar wordt ingebroken of vuurpijlen die met toestemming van de overheden oudejaarsavond worden afgeschoten je huis in de fik zetten.
De melk, u raadt het al, is nu toch wel erg “mager” geworden.
Zou er straks ook nog een “Europese belasting” worden uitgevonden die ervoor zorg draagt dat de allesverslindende overheden ons inkomen doet verschralen tot het laagje “wei” dat overblijft als alle stoffen reeds uit de melk zijn gepeuterd?
Ze kunnen er wat van, die overheden. Opvreters zijn het. Misschien is er ooit eens iemand die een procedure ontwikkelt welke ervoor zorgt dat de rollen worden omgedraaid en de overheids- en semi- overheidsinstellingen de wei te zuipen geeft in plaats van hun top met een inkomen van soms meer dan 2 ton laat zitten duimendraaien.
Dan hebben we eindelijk waar wij recht op hebben. Een glas melk dat ook naar melk smaakt!